เมื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของพระพุทธศาสนา ก็จะทราบได้ว่า บุคคลผู้ทำหน้าที่ประกาศพระพุทธศาสนา มีอยู่ ๒ ประเภท คือ

        ผู้เผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้ง ๒ ประเภทนี้ ย่อมมีความสำคัญและมีความจำเป็นเท่าเทียมกัน เพียงแต่ว่า มีงานหนักคนละด้านคนละคราวเท่านั้น
        เมื่อกล่าวโดยสรุปแล้ว พระธรรมกถึกในยามปกตินั่นเอง ได้อาสาสมัครทำงานพระธรรมทูต ในคราวจำเป็นและเมื่อหมดความจำเป็นแล้ว พระธรรมทูตก็ทำหน้าที่พระธรรมกถึก ดังนั้น ผู้ประกาศพระพุทธศาสนาทั้ง ๒ ประเภท จึงรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและอาจเป็นบุคคลเดียวกันได้